خلاصه کتاب پویایی نظام شهری نظریان ایران - نظام شهری ایران - خلاصه کتاب نظریان

خلاصه کتاب پویایی نظام شهری ایران – برای آزمون ارشد و دکتری (بخش اول)

خلاصه کتاب پویایی نظام شهری – برای آزمون ارشد و دکتری – خلاصه مباحث ارشد و دکتری جغرافیا – 

خلاصه کتاب پویایی نظام شهری ایران – خلاصه کتاب نظریان

خلاصه کتاب پویایی نظام شهری ایران

-نخستین شهرها در نقاطی  پدید آمدند که آب و هوای مساعد و زمین حاصلخیز برای کشت و زرع داشتند.

– نخستین شرایط برای شهرنشینی اولیه جمعیت زیاد و متراکم  و تا حد معینی بوده است.

– شهرها توسط تجارت در فواصل دور رشد کردند و با رشد شهر خود نیز تقویت شدند.

– انقلاب شهری یک دگرگونی «فرهنگی و اجتماعی » بود.

– ابن خلدون حاکم را در شهر در گذشته برای چه امری لازم می­دانست؟ از تجاوز گروهی به گروه دیگر جلوگیری کرد و تشکیل دولت و حکومت را مقدم بر شهرنشینی می­داند.

– افلاطون و ارسطو حکومت را برای ایجاد نظم دانسته ­اند

– افزایش تولید و افزایش مبادلات ناشی از آن باعث ایجاد مالکیت خصوصی می­گردد که طبقات فقیر و ثروتمند را به وجود آورده.

– مراتب شکل گیری شهر: نظم اجتماعی، عمران سرزمین ­ها، طبقه حاکم

– برای اولین بار شهرهای لاگاش و کیش به وجود آمدند

– شهر در ایران باستان مظهری از وحدت قومی بود که به وحدت فضایی اقوام منجر شد

– تغییر در واکنش­های انسان­ها نسبت به هم و نسبت به محیط به تحول اجتماعی  و دگرگونی فضایی امکان داده است

– شار یا شارستان  از شهر خشی= به معنای شاهی

– طبری برای نامیدن استانهای سرزمین پارس از کلمه کوره  استفاده کرده. کوره khora) (یا خوره معادل چند رستاق یا بخش بوده است

– در دوران اسلامی برای مفهوم شهر، قصبه را به کار می­بردند

– ولایت به معنای استان امروزی – کوره به معنای شهرستان امروزی-

– اولین قانون تقسیمات کشوری؟ 1316 10 استان

– ملاک تشخیص شهر از روستا طبق قانون در سال1363 به 10000 نفر افزایش یافت و در سرشماری 1365 ملاک دیگری که داشتن شهرداری بود به شرایط شهر بودن افزوده شد

– آغاز روستانشینی در ایران 5500 سال قبل از میلاد

– آغاز شهر نشینی در ایران حدود سه هزار سال قبل از میلاد با پدیدار شدن شهر شوش توسط تمدن غیر ایرانی

– با مهاجرت آریاییان به ایران تدریجا شهرها پدیدار شدن و دهکده ماقبل تاریخ سیلک به شهری محکم تبدیل شد

– شهرهای اولیه که جنبه سیاسی – نظامی داشتند در مناطق حاصلخیز با اتکاء به اقتصاد روستایی و کشاورزی

– شهرهای ایران در نواحی پایکوهی و جلگه­ای وابسته به آب ، شهرهای مدیترانه­ای در نقاط مرتفع

– شهرهایی که در بلندی ساخته شده بودند؟ سیلک در زمان ماد، مسجد سلیمان(مدور)، شوش، پاسارگاد و تخت جمشید (اطراف تراس­های مصنوعی) که روی آنها کاخ­های پادشاهان بنا شده بود

– تکنیک قنات در سطح فلات ایران از غرب به شرق توسعه یافته است

– شهرهای دوره ساسانی اکثرا جلگه­ای هستند و به منابع آب وابسته­اند و از آن تاریخ به بعد چهره عمومی شهرهای ایران(ساسانی) کاملا ثابت باقی مانده است

– بناهای مرکز شهر دوران ساسانی: کاخ و مراکز مهم حکومتی( ایوان ، کیاخره، کهندژ نیز نامیده می­شوند)، آتشکده و معبد  بلند در سطحی مرتفع

– ویژگی شهرهای ایرانی در گذشته: استبداد پدرسالاری و امپراطوری دودمانی(طایفه) با نظام کاستی

– قدیمیترین مردمی که در ایران به تمدن شهرنشینی رسیدند؟ عیلامیان(سرزمین خوزستان کنونی) با شهرهایی مانند شوش (پایتخت)، اهواز قدیم

نکات کتاب پویایی نظایی نظام شهری

– آریاییان در هر کجا مستقر می­شدند قطعه­ای می­ ساختند (نصف برای دام­ها) ابتدا چادرنشین بودند بعد کشاورز بعد شهرنشین

-خصوصیت شهرهای آریایی: بیشتر برای کشاورزی و نظامی بودند

– توسعه فنی بیشتر کشورهای مجاور در زمان ماد آنها را وادار به یکجانشین شدن در چهارراه های بازرگانی کرد

– ساختن اولین شهر مادی با الهام از زیگورات (شهر تپه بین النهرین)

– مادها اولین اقوامی هستند که در گذر تاریخی از مرحله جوامع ساده روستایی به جامع شهری به نام هگمتانه

– شهرها در دوران ماد بر سر نقاط سوق الجیشی بر سر راههای تجاری و نظامی

– دیاکو(دیوکس) بنیانگذار ماد دست به ساختن قلعه وسیع و مستحکمی می­زند

– اولین اقدام دولت هخامنشی : ساخت جاده­های نظامی- سوق الجیشی  (برای ارتباط با سرزمین­ های مفتوح) و در عین حال بازرگانی تجاری

– شهرها در دوران هخامنشی عملکردهای مذهبی(شهر- معبد) سیاسی(شهر قدرت) و تجاری(شهر- بازار) را با هم دارند

– 30 ایالت هخامنشی حاکمی داشته به نام «شهربان»- ویژگی عام شهرهای هخامنشی ، قصر سلطنتی و محله­های درباری در کنار آن

-از نظر ریخت شناسی شهر پاریس شامل: 1- دژ حکومتی 2- شهر (شار سیاسی)3- شار (شهر برتر)

– شهر پارسی- هلنی( از ترکیب شهر –دولت) یا (دولت شهرهای یونانی و شهر قدرت­های ایرانی)

– اغلب شهرهای یونانی در کنار قطاع های نظامی شکل گرفتند

خلاصه کتاب پویایی نظریان

– دو شهر احداث شده در زمان سلوکیان؟ انطاکیه پارس(بوشهر کنونی) و نساء (هکاتوم پولیس= صد دروازه)

– اطراف شهرهای سلوکیان، حلقه ­های اجتماعی طرفداران سلوکیان، امنیت نواحی، توسعه داد و ستد

– در زمان سلوکیان مهاجرنشین­ها  چه جنبه­ای داشتند ؟نظامی

– دولت اشکانی(پارتی) بازگشت به شهر- قدرت و مرکز اساسی حیاط سیاسی

– شهرهای دوران اشکانیان: هترا، دارابگرد – طرح اکثر شهرهای اشکانی دایره است با نظم داخلی شطرنجی

– در زمان اشکانیان توسعه شهرهای خودیار چگونه حاصل آمد؟ ایجاد شبکه آبیاری و مازاد تولید

– 100 شهر را به اردشیر نسبت داده­اند- شهرهای قباد، ارجان، حلوانآذرگشنسب در شهر شیز(در تخت سلیمان).

سه آتشکده مهم ساسانی: آذرگشنسب، آذر فرنبغ (کاریان فارس) و آذربرزین مهر( ریوند نیشابور)

– نطفه کدام دولت در شهر بسته شد: ساسانی و اولین حرکت جامعه شهری برای رسیدن به قدرت است

– کدام حکومت مشروعیت خود را به عنوان حافظ سازمان اندیشه ه­ای  و فرهنگی جامعه در شهر پی ریزی کرد؟ ساسانی

-در کدام حکومت شهر پایه نهادهای اجتماعی- اقتصادی، فرهنگی، سیاسی ، بازرگانی و اداری است و اشرافیت دودمانی عمدا کنار گذشته می­شود؟ ساسانی

– تا قبل از حکومت ساسانی ظهور دولت ­ها و حکومت­ها در روستا و مقر حکومت در شهر- اما بعد از ساسانی  برای اولین بار حکومت و قدرت در شهرها بود

– بخش بیرونی شهرهای ساسانی به نام سواد یا حومه(پروار)

– در زمان ساسانیان کدام بخش از لحاظ فضائی- اداری سیستمی خودکفا بود؟ کهندژ

– ساخت شهر اغلب شهرهای دوران ماد و هخامنشی تحت تاثیر تمایلات و خواست­های پادشاهان شکل گرفت و کمتر از عوامل طبیعی متاثر می­شد

– شکل شهر پارسی چهارگوش با دو دروازه- شهر پارتیان (اشکانیان)غالبا با یک دروازه و به شکل دایره به علت عدم امنیت

– خاورمیانه مدعی طولانی­ترین تاریخ تکامل شهر و شهرنشینی به صورت مستمر

– نخستین تفاوت­های شهرهای قبل و بعد اسلام؟ در بعد از اسلام مستقل و خاص نیست

– در دوران اسلامی شهر –قدرت جای خود را به شهر- شریعت می ­دهد

 

– کوفه و بصره دو شهر برای جدید سپاهیان بنیان نهاده شدند

– سبک خراسان : تلاش حکومت­های محلی بعد از اسلام برای تجدید حیات شهرنشیی قبل از اسلام (ساسانیان به بعد)

 – پیدایش نظام اقطاع (زمین­داری بزرگ  و تقسیم تیولداری) در زمان سلجوقیان با ماهیت مذهبی

– فئودالیزم نوع شرقی یا سرمایه داری بهره وری(بویک) =اسکان زمین­داران بزرگ شهر با تسلط بر روستا

– با ساکن شدن زمین­داران و تیول داران در زمان سلجوقیان در شهر، محلات شهری جلوه­گاه تضادها و منازعات و پراکندگی قومی گردید و سازمان فضایی- کالبدی شهر مفهوم منطقه بندی کهن و … و باروئی بر روی محلات

– شهرهای معتبر امروز در چه تاریخی شکل گرفتند؟ قرن­های سوم و چهارم

– کدام بخش از شهرها بعد از اسلام از لحاظ شکل یابی تغییری نکرده و از لحاظ محتوایی دگرگون شد؟ شارستان یا شهرستان

– شهر اسلامی: ارگ، مسجد جامع، بازار – ارگ به جای کهندژ باستان

– خمیرمایه تغییرات نهادی در ساختار اجتماع و اصول اداری سیاسی در سرزمین ­های اسلامی: مسجد

– شکل­گیری عناصر بازار و توسعه آن وابسته به چه چیزی بود؟ کارکرد اصلی شهر، میزان رشد اقتصادی و جمعیت

-جریان همه جانبه فعالیت­های اجتماعی به علت پیوند با مراکز سیاسی- اقتصادی- مذهبی با بازار. بازار سنگر اجتماعی بوده

– آگوارا(پلازا): بازار و میدان مسابقه و مرکز سیاست و مذهب

– میدان­ها نقش سیاسی- اجتماعی داشتند- مدارس هم نقش سیاسی –مذهبی

-در قبل از اسلام مرزبندی محله­های مسکونی بر پایه اقتصادی- اجتماعی بعد از اسلام قومی قبیله ه­ای

– از قرن سوم به بعد «عامل مذهب» تبدیل به یکی از عوامل مهم همبستگی محله­ای شد و باعث تضعیف مرزبندی اقتصادی

– رهبری و هدایت مناسبات­های اجتماعی با کدخدا و کلانتران از بین شهریان و اعیانان محله

– در دنیای غرب، مطالعه محله به عنوان یک واحد اجتماعی ابتدا به وسیله پارک و مکنزی از پیشگامان مکتب شیکاگو

– مدارس نظامیه در دوران سلجوقی ساخته شدند

– در محله ­های مسکونی در پی انگیزه­های مذهبی یا برای عمران و آبادانی محلی، مجموعه­های عمومی و مدرسه تاسیس شد

– در دوران صفوی تیولداری متمرکز جای تیولداری اقطاعی را گرفت

– در دوران صفوی با کمک شهرسازان و معماران و الهام از سازمان فضایی دوره رنسانس مکتب اصفهان پدید آمد (قرن 13-11)

– ایجاد شبکه شهری به هم پیوسته ملی با توسعه کالبدی مطلوب مربوط به کدام دوران است؟ صفویه

– قرن 12 تا اواسط 13 (به حکومت رسیدن قاجار) هرج و مرج و زوال شهرنشینی  به علت کشمکش­های ایل و عشیره­ای  و انتقال قدرت به مناطق خان نشین

– عهد اعتلای جامعه ایران کریم خان زند. روحش شاد و یادش گرامی

– دوران قاجار دوره نفوذ نظام سرمایه­داری و وابستگی ایران از لحاظ سیاسی و اقتصادی و پدید آمدن قشر جدیدی  و نام با عملکردی تجار خارجی

– در زمان قاجار عهد کدام پادشاه نقطه عطف دگرگونی اجتماعی- اقتصادی است؟ ناصرالدین شاه

– انقلاب مشروطه ایران به همه  قشرهای شهری تعلق داشت جزء دستگاه دیوانی- نظامی

– حلقه اتصال سیر تکامل شهر در ایران در گذشته  و حال؟ در زمان پهلوی

– در زمان رضا شاه استقرار نهادهای زیر بنائی و رو بنایی بورژوازی- سرآغاز تغییرات اقتصادی اجتماعی معاصر

– شرط حیاط شیوه تولید سرمایه­داری به یکپارچگی روز افزون بازار داخلی

– یکپارچگی بازار داخلی باعث آزادی نیروی کار گردید- یکپارچگی بازار داخلی مستلزم ارتباط بازارهای محلی که آن نیازمند ارتباط میان شهری است

خلاصه کتاب نظریان

– روند نوسازی از نظر اقتصادی مستلزم تجدید ساختار الگوی مصرف جامعه که آن نیز مستلزم یکپارچگی بازار داخلی است

– تصویب قوانین شهری و اصطلاحا قانون بلدیه در ارتباط با چه چیزی بود؟ تثبیت املاک

– ایجاد چهار راه در زمان پهلوی به چه علتی بود؟ در مقابل میادین سنتی و فروپاشی عناصر سنتی شهره

– احداث خیابان­های متعدد باعث انزوای بافت قدیم  و فرسودگی بیشتر آنها شد

– انعکاس تحول عمیق تحولات اقتصادی- اجتماعی در شهرهای ایران 1300 در فضا نیاز به زمان دارد

– بازتاب فضائی دگرگونی­های اجتماعی- اقتصادی در درجه اول تغییر «ترکیب» عناصر شهری است و محتوا شهرها را دچار دگرگونی می­کند

– در سال 1320 تهران با 540082 هزار نفر بیشترین و فیروزکوه با 3042 نفر کمترین جمعیت را داشته

– شهرها اکثرا قبل از 1335 مهاجر فرست، بعد از 1335 مهاجر پذیر

– رقم شهرنشینی اواخر قرن سیزدهم 25 درصد و در سال 1300 بیست و هشت درصد

– سال 75 ایران 3/61 درصد شهرنشین داشت و در سال 1345  بیست و پنج میلیون کل جمعیت ایران

– مهاجرت­های خارجی در اواخر قرن 13 متداول

– رشد ناگهانی جمعیت شهرنشینی 1340 و رشد انفجاری 1345

– شروع جنگ تحمیلی: سرعت گرفتن شهرنشینی

– ثبات نسبی سهم جمعیتی شهرهای متوسط علی­رغم افزایش تعداد آنها 1365

– نکته اساسی در دوره 1355تا 65 توسعه شهرهای بزرگ و تراکم جمعیت آنهاست

– سرشماری سال 1370 و 75 جمعیت گیری مثبتی را به طرف شهرهای میانه یا متوسط نشان می­دهد

– سرشماری سال 85 شهرهای 250-100 هزار نفری همه افزایش جمعیت داشته ­اند و جمعیت شهرنشین در شهرهای 100 هزار نفر به بالا 35/70 درصد و رشد شهرهای میانی قابل ملاحظه است

– آنچه بیش از همه مشهود است کاهش سهم جمعیتی تهران و افزایش بیش از حد جمعیت شهرهای مناطق کشور که دگرگونی در پراکنش جمعیت شهری و ویژگی­های جمعیتی را به وجود آورده است

برای دیدن دیگر خلاصه های سایت اینجا کلید کنید

 

خلاصه کتاب اندیشه های نو شکوئی

خلاصه مباحث ارشد و دکتری جغرافیا

خلاصه مباحث مدل ها

نوشته شده توسط رتبه 13 دکتری 1396

هرگونه کپی برداری پیگرد قانونی دارد

خلاصه کتاب پویایی نظام شهری – برای آزمون ارشد و دکتری – خلاصه مباحث ارشد و دکتری جغرافیا

    3 دیدگاه

  1. سلام ممنونم ازتون خیلی نکات خوبی نوشتین

  2. خدا خیرتون بده

دیدگاه خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

09056309708
Cresta WhatsApp Chat
Send via WhatsApp