Rate this post

ردپای اکولوژیکی

ردپای اکولوژیکی ابزاری برای اندازه­گیری تقاضای بشر از اکوسیستم و مقایسه این تقاضا با ظرفیت اکولوژیکی زمین برای بازتولید منابع است. همچنین، به صورت شاخصی برای اندازه­گیری مقدار زمین و مناطق دریایی مورد نیاز برای بازتولید منابعی که توسط مردم مصرف شده و جذب ضایعات ناشی از آن نیز تعریف می­شود. بنابراین، در ردپای اکولوژیکی، و یا به اصطلاح EF، کل فضای مورد نیاز انسان­ها برای برای کشاورزی، تولید چوب، ماهیگیری و غیره با فضای مورد نیاز برای جذب دی­اکسید کربن آزاد شده از سوخت­های فسیلی ترکیب می­گردد .

در محاسبه شاخص ردپای اکولوژیک از ساده­سازی­هایی استفاده شده است. از جمله اینکه این فرضیه مبتنی بر پایدار بودن روش­های فعلی بهره­برداری است. طبقه­بندی ساده­ای از بهره­وری اکولوژیکی در نظر گرفته شده که موجب تمایز بین طبقه­های اکوسیستمی می­شود. و اینکه در محاسبه آن تنها خدمات اساسی طبیعت در نظر گرفته شده و سایر عملکرد طبیعی در آن لحاظ نشده­اند .

 مفهوم ردپاي بوم شناختي بر 3 فرض استوار است:

1- ميزان مصرف، غذا، مسكن، حمل و نقل، كالا و خدمات از سوي جمعيت قابل سنجش است.

2- مقدار مصرف جمعيت، قابل تبديل به زمين هم ارزي است كه براي توليد كالاهـاي مصـرفي، خدمات و حمل و نقل به كار مي­رود.

3- ردپاي بوم شناختي جمعيت برابر است با مقدار زمين مـورد اسـتفاده بـراي توليـد مناسـب كالاهاي مصرف شده توسط جمعيت .

بنا بر 3 فرض بالا، محاسبات برآورد ردپاي اکولوژیکی چنين است كـه ابتـدا مصـرف اقلام عمده (انرژي، غذا، آب و…) از طريق تقسيم كل مصرف بر تعداد جمعيت برآورده مي­شـود. سپس سرانه زمين­هاي تخصيص داده شده جهت توليد هركدام از اين اقلام مصـرفي، مشـخص مي­گردد. در نهایت، مقدار سالانه مصرف كالا و خـدمات از ميانگين كـل سـرانه ردپـاي اکولوژیکی كـل منـاطق اكوسيستم تخصيص داده براي هر فرد، بدست می­آید (رضی، 1394). بنابراین، برای هر یک از کاربری­های اراضی رد پای تولید، ردپای واردات، ردپای صادرات و ردپای مصرف محاسبه شده و مجموع آن­ها برابر با رد پای هر کشور خواهد بود. به طور مثال، رد پای مصرف به صورت زیر محاسبه می­گردد .

رد پای مصرف= ردپای تولید + ردپای واردات – رد پای صادرات یا ضایعات

نزدیک به دو دهه از زمانی که ویلیام ریس و ماتیس وکرناگل[1] مفهوم ردپای اکولوژیک را به عنوان ابزاری برای به تصویر کشیدن اثرات بشر بر روی محیط و منابع طبیعی معرفی کردند، می­گذرد. مفهوم ردپای اکولوژیک، با تأکید بر محدودیت سرمایه­ها و منابع زمینی، به عنوان چارچوبی برای ارزیابی اثرات و برنامه­ریزی پایدار رواج یافت. امروزه، شاخص رد پای اکولوژیکی در بسیاری از کشورهای جهان در سطح ملی و محلی استفاده می­شود. این شاخص روش یکپارچه مصرف منابع طبیعی و جذب ضایعات بوده و به روشنی نشان می­دهد که در کدام ناحیه، بر منابع طبیعی فشار وارد می­شود. براساس روش ابداعی وکرناگل و ریس، محاسبات ردپای اکولوژیکی مراحل اصلی زیر را شامل می­شود:

1- برآورد سرانه مصرف سالانه مواد مصرفی اصلی، براساس مجموع داده­های منطقه­ای و تقسیم مصرف کل به میزان جمعیت

2- برآورد زمین اختصاص داده شده به هر نفر، برای تولید هر مورد مصرفی، از راه تقسیم متوسط مصرف سالانه هر مورد بر متوسط سالانه تولید یا بازده زمین

3- محاسبه متوسط کل ردپای اکولوژیک هر نفر از طریق جمع زدن تمامی مناطق اکوسیستم که به هر نفر اختصاص یافته است

4- بدست آوردن ردپای اکولوژیک برای جمعیت منطقه برنامه­ریزی شده با محاسبه حاصل ضرب متوسط ردپای اکولوژیک هر نفر در اندازه جمعیت.

 

    2 دیدگاه

  1. ثبت سفارشات چرا تحویل نمی شود؟

دیدگاه خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

Cresta WhatsApp Chat
Send via WhatsApp